Главная АвторыЖанрыО проекте
 
 

«ЕЃazikanty», J. Tolkien

Найти другие книги автора/авторов: ,

WstД™p

Latem 1925 roku J.R.R. Tolkien, jego żona Edith i ich synowie: John (mający niemal osiem lat), Michael (prawie pięć) i Christopher (niespełna rok), wybrali się na wakacje do Filey, miasteczka na wybrzeżu Yorkshire, do dziś popularnego ośrodka turystycznego. Były to dość nieoczekiwane wakacje — rodzina uczciła w ten sposób mianowanie Tolkiena na stanowisko profesora języka staroangielskiego w Oksfordzie, które miał objąć l października tego samego roku. Być może chciał w ten sposób odpocząć, gdyż czekały go nie tylko nowe obowiązki, ale też jeszcze przez dwa semestry miał uczyć na uniwersytecie w Leeds, ponieważ jego stare i nowe zajęcia nałożyły się na siebie.

I tak przez trzy bądź cztery tygodnie w Filey — jak wyjaśniono poniżej, daty nie są pewne — Tolkienowie wynajmowali domek w stylu edwardiańskim, należący do miejscowego dyrektora poczty, wzniesiony na ska łach nad morzem.

Z tego miejsca rozpoЕ›cieraЕ‚ siД™ wi dok na wschГіd i przez dwa, trzy pogodne wieczory maЕ‚y John Tolkien z zachwytem obserwowaЕ‚ wyЕ‚aniajД…cy siД™ z morza ksiД™Ејyc w peЕ‚ni, kreЕ›lД…cy srebrzystД… "Е›cieЕјkД™" na ciemnych wodach.

W owym czasie Michael Tolkien ubóstwiał wręcz swoją zabawkę, miniaturowego czarno–białego pieska z ołowiu. Jadał z nim i sypiał — jednym słowem, nie rozstawał się ani na moment; wypuszczał go z ręki tylko po to, by się umyć, lecz i wtedy niechętnie.

Lecz podczas wakacji w Filey wybrał się na spacer z ojcem i starszym bratem i podniecony puszczaniem "kaczek" na powierzchni morza odłożył zabawkę na białą, kamienistą plażę. Na tym tle maleńki biało–czarny piesek stał się praktycznie niewidoczny i zginął. Nie znalazłszy zabawki, Michael wpadł w rozpacz, razem ze starszym bratem i oj cem szukał jej przez ten i cały następny dzień.

Utrata ulubionej zabawki stanowi wielkie przeЕјycie dla kaЕјdego dziecka i Tolkien, majД…c to na wzglД™dzie, stworzyЕ‚ "wyjaЕ›nienie" tego wypadku: opowieЕ›Д‡, w ktГіrej prawdziwy pies imieniem ЕЃazik zostaje zamieniony w zabawkД™ przez maga; zgubiony na plaЕјy przez chЕ‚opca bardzo podobnego do Michaela, spotyka komicznego piaskowego czarodzieja i przeЕјywa wiele przygГіd na ksiД™Ејycu i dnie morza.

Tak przynajmniej wyglД…daЕ‚a peЕ‚na historia ЕЃazikantego, gdy w koЕ„cu zostaЕ‚a przelana na papier.

Fakt, iż nie powstała od razu, lecz została wymyślona i opowiedziana w kilku częściach, można–wydedukować z jej odcinkowej natury oraz długości. W istocie po twierdza go zdumiewająco krótki zapis w dzienniku Tolkiena, uczyniony niemal na pewno w 1926 roku jako część podsumowania wydarzeń roku poprzedniego, dotyczących powstawania Łazikantego w Filey:

"Skończyłem też opowieść o Łazikantym, powstałą po to, by zabawić Johna (a także mnie samego)". Niestety, nie da się stwierdzić z całą pewnością, co Tolkien miał na myśli, mówiąc "skończyłem" — być może jedynie to, że cała historia (w swej początkowej postaci) została opowiedziana podczas wakacji.

Zapis w nawiasie potwierdza jednak, iż rozwijała się ona w czasie opowiadania. Dziwne, że w dzienniku Tolkien wspomina jedynie o Johnie, choć to nieszczęście Michaela legło u podstaw opowieści o Łaziku.Możliwe, iż Michael zadowolił się pierwszą częścią historii wyjaśniającej zniknięcie zabawki i znacznie mniej niż Johna interesowała go jej kontynuacja.

Sam Tolkien niewątpliwie rozgrzewał się w miarę opowiadania: dalsze części są znacznie bardziej wyrafinowane niż początek. Nigdzie jednak nie zapisano, i teraz nie da się już ustalić, w jakiej formie początkowo po wstał Łazikanty — na przykład czy wszystkie pojawiające się gry słowne, a także aluzje do mitów i legend od początku stanowiły część opowieści, czy też zostały dodane, gdy w końcu autor zapisał swą baśń.

Tolkien zanotował także w swym pamiętniku, również w kilka miesięcy po samych wydarzeniach, że rodzina wybrała się do Filey (z Leeds) 6 września 1925 roku i została tam do 27 września, lecz co najmniej jedna z tych dat — pierwsza — nie może być właściwa (i rzeczywiście, w pamiętniku Tolkien omyłkowo określa ów dzień jako sobotę, a nie niedzielę).

BiorД…c pod uwagД™, iЕј John Tolkien do tej pory wyraЕєnie pamiД™ta ksiД™Ејyc w peЕ‚ni Е›wiecД…cy nad falami i Ејe widok Гіw z pewnoЕ›ciД… inspirowaЕ‚ podrГіЕј ЕЃazika ksiД™ЕјycowД… Е›cieЕјkД… na poczД…tku ЕЃazikantego, Tolkienowie musieli znaleЕєД‡ siД™ w Filey w czasie peЕ‚ni, ktГіra we wrzeЕ›niu 1925 roku rozpoczД™Е‚a siД™ drugiego we wtorek.

Istnieje jeszcze jeden dowód na to, że przebywali tam po południu w sobotę 5 września, gdy południowo–wschodnie wybrzeże Anglii nawiedziła potężna burza.

John Tolkien pamiД™ta jД… bowiem bardzo wyraziЕ›cie, a jego wspomnienia potwierdzajД… doniesienia gazet.

Еще несколько книг в жанре «Современная проза»